Phủ Thượng Đoạn: Lưu giữ hình thái kiến trúc độc đáo

Tại phường Đông Hải 1, quận Hải An có một di tích được Bộ Văn hóa- Thông tin (cũ) xếp hạng di tích lịch sử quốc gia (năm 1992) với những hình thái kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Đó là phủ Thượng Đoạn, một trong “tứ linh từ” linh thiêng của vùng đất cổ An Dương và “tam linh từ” của quận Hải An ngày nay.
Tọa trên một khu đất cao, thoáng đãng, phủ Thượng Đoạn trông về hướng nam  theo quan niệm “thánh nhân nam diện nghi thính thiên hạ”, có nghĩa bậc thánh nhân ngồi quay hướng nam mà nghe thiên hạ tâu bày; trước mặt Phủ có hồ nước là điểm tụ thuỷ tạo nên thế phong thuỷ bảo đảm sự hài hoà âm dương và nhằm tích phúc cho thế đất nơi đây. Phủ Thượng Đoạn thờ Mẫu Liễu Hạnh, một trong “tứ bất tử” của người Việt, nơi này từ xưa đã nổi tiếng như trung tâm của xứ Đông (xứ Hải Dương cũ) trong việc tôn thờ Mẫu.


Phủ Thượng Đoạn (quận Hải An).
Phủ Thượng Đoạn (quận Hải An).
 
Theo truyền ngôn, phủ Thượng Đoạn được xây dựng vào thế kỷ 16 và sửa chữa lớn vào thời Nguyễn. Qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, phủ Thượng Đoạn ngày nay trở thành công trình có kiến trúc quy mô và bề thế. Nhìn tổng thể, phủ có lối kiến trúc đặc trưng của nơi thờ thần thánh, đó là bố cục theo lối “tiền nhất- hậu đinh”, gồm có 3 lớp. Từ ngoài vào là cổng tam quan có đắp đôi nghê nổi trên 2 cột trụ biểu, sau tam quan là sân gạch rộng dẫn tới tòa bái đường 5 gian. Nối tòa bái đường với hậu cung là gian chính giữa.

Tòa ngoài 5 gian là nơi tập trung chỉnh thể của nghệ thuật kiến trúc. Toàn bộ công trình được nâng đỡ bởi hệ thống cột lim tròn bao gồm cột cái và cột quân. Bộ vỉ kèo được kết cấu theo kiểu trụ chồng đấu sen nhằm nâng bộ mái ngói vẩy rồng, khiến cho cả công trình trở lên thanh thoát, nhẹ nhàng. Trên dải bờ nóc đắp nổi hình tượng “lưỡng long chầu nhật” thể hiện sự hài hòa âm dương, mong muốn sự phát triển thịnh vượn và đề cao các vị thánh được thờ tại đây. Bên trong tòa bái đường, dưới bàn tay tài hoa, điêu luyện của các nghệ nhân xưa đã tạo ra các mảng chạm khắc theo các đề tài như: hổ phù, tứ linh… Nghệ thuật chạm khắc ở đây tạo nên bức tranh sinh động cho cả khu di tích. Trong phủ hiện còn lưu giữ nhiều đồ thờ tự, tế khí cổ, có 30 hiện vật có niên đại hơn 100 năm.

Hằng năm vào dịp tháng 3 âm lịch, phường Đông Hải 1 lại mở hội phủ Thượng Đoạn. Trong lễ hội có nghi thức rước kinh sách từ chùa Vẽ về Phủ để phối thờ. Đây là một hoạt động của lễ hội nhằm nhắc lại sự tích của thánh mẫu: tương truyền trong một kiếp hoá thân chúa Liễu đã quy tam bảo nên lễ hội của phủ có nghi thức rước kinh phật này. Bên cạnh các hoạt động tế lễ trang nghiêm, rước sách kính cẩn, lễ hội Phủ Thượng Đoạn còn tổ chức một số trò chơi dân gian như tổ tôm điếm, hát ca trù, hát chèo, hát chầu thánh mẫu,… thu hút đông đảo nhân dân và du khách trong, ngoài thành phố về dâng hương và tham dự lễ hội nơi cửa mẫu.



Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc