Người dân Minh Đức "say" pháo đất

Từ tháng 3 đến tháng 5, tiết trời khô ráo và cũng là lúc công việc đồng áng thư nhàn, người dân xã Minh Đức (Tứ Kỳ) lại rủ nhau chơi pháo đất. Trò chơi này được người dân ở đây giữ gìn từ nhiều đời nay, trở thành một nét đẹp văn hóa của địa phương.
Bảo tồn trò chơi dân gian
Ông Nguyễn Văn Sóc ở thôn Quàn năm nay 86 tuổi, là một trong những người cao tuổi nhất ở xã đã gắn bó với trò chơi đánh pháo đất từ thời tóc còn để chỏm, ông Sóc cho biết: "Chúng tôi không biết trò chơi pháo đất có từ khi nào, chỉ biết rằng, khi sinh ra đã thấy ông cha mình chơi rồi". Khi hơn 10 tuổi ở đây đã theo cha chú đi đánh pháo ở các xã Quang Khải (Tứ Kỳ), Nghĩa An, Tân Hương, Ứng Hòe (Ninh Giang)... Lúc đó, mỗi đợt vào hội làng hay có sự kiện gì, các đội pháo lại tổ chức thi đấu. Khi đi, cả đội tập trung rước rượu, rước đất rất huyên náo. Hồi đó, phần thưởng rất đơn giản. Khi đến thi, mỗi đội góp vài chai rượu ngon tự nấu làm phần thưởng, đội nào thắng được tặng 2 - 3 chai. Nhưng rượu đó cũng không được uống ngay mà phải đợi đến khi đội pháo làm lễ tổng kết mới đem ra uống. Tuy phần thưởng nhỏ nhưng đội nào thắng đều rất tự hào. Hồi đó, pháo chơi không to như bây giờ, chỉ 30 - 40 kg và khi pháo ra dài nhất được 7 thước (2,8 m). Hầu hết đàn ông ở Minh Đức biết đánh pháo và trò chơi này diễn ra sôi động khắp thôn, xóm.

Cứ như vậy, cha truyền con nối, người dân Minh Đức từ thế hệ này sang thế hệ khác bảo tồn và phát triển trò chơi pháo đất. "Chơi pháo đất có sức cuốn hút đặc biệt. Từ trẻ đến già, mỗi khi có hội thi pháo đất của làng, xã, ai nấy đều háo hức. Không khí mỗi buổi đánh pháo luôn náo nhiệt", Anh Đào Văn Thống, cán bộ văn hóa xã Minh Đức nói pháo thường nặng 55 - 65 kg, nhỏ hơn một số nơi. Cách tạo manh pháo bằng 2 kiểu, bấu manh và cắt manh. Nhưng cách bấu manh chỉ đánh được pháo nhỏ, pháo ra thường bị gãy nên nhiều người ít chơi.


Đội pháo đất xã Minh Đức giành giải nhất tại liên hoan pháo đất tỉnh Hải Dương năm 2013.
Đội pháo đất xã Minh Đức giành giải nhất tại liên hoan pháo đất tỉnh Hải Dương năm 2013.

 
Ngày càng phát triển
Vào đầu xuân mới, các đội pháo của thôn rủ nhau ra khu đất triều ở cánh đồng Đồng Lâm của thôn Mép lấy đất. Đây là khu đồng cung cấp đất cho người chơi pháo của xã nhiều đời nay. Nếu đội pháo nào có điều kiện kinh phí, cẩn thận hơn thì mua đất của xã Nghĩa An bên cạnh. Hiện nay, phong trào chơi pháo đất của xã ngày càng phát triển rộng. Trò chơi pháo đất không chỉ diễn ra vào dịp xã hay thôn tổ chức giải mà xóm thi với xóm, thôn đánh với thôn, các đoàn thể thi đấu nội bộ, giao lưu hay hội đồng ngũ, đồng niên, đồng môn, dòng họ đều tổ chức... Nhiều năm nay, do ban ngày hầu hết đàn ông bận việc làm ăn nên những người đam mê pháo đất chơi vào buổi tối, mỗi thôn có 3 - 4 điểm. Khi cơm nước đã xong, cánh đàn ông khoảng 10 - 15 người tập trung tại một gia đình có sân rộng, điện chiếu sáng và thi đấu trong khoảng 2 giờ. Sau đó, mọi người trở về nhà nghỉ ngơi lấy sức chuẩn bị cho một ngày lao động mới. Pháo cũng không còn là thú chơi độc quyền của cánh đàn ông mà nhiều chị em ở thôn Lâm cũng bắt đầu tham gia. Tuy nhiên, việc lấy đất, làm pháo, cất pháo vẫn do đàn ông đảm nhiệm, chị em chỉ việc đỡ và gieo pháo.

Anh Nguyễn Văn Vang ở thôn Quàn cho biết: “Gia đình tôi từ ông, cha đến các con, cháu đều biết chơi pháo. Hiện nay, tôi kinh doanh nghề mộc rất bận rộn, nhưng hễ nghe trong thôn, xã có đánh pháo là phải thu xếp đến xem. Tôi và anh em trong thôn thành lập đội pháo gần 40 người và thường xuyên đi thi đấu giao lưu với các đội khác. Mỗi lần thi, tôi rất phấn chấn vì như được trở lại tuổi thơ và gặp lại anh em bạn bè”.

Các đội pháo không chỉ tổ chức giao lưu trong xã mà thường xuyên đi thi đấu ở trong và ngoài huyện. Qua 3 lần tham gia liên hoan pháo đất của tỉnh, xã Minh Đức năm nào cũng có giải và năm 2013 đã xuất sắc giành giải nhất. Để chọn đội hình tham gia tỉnh, xã giao cho các thôn tổ chức thi đấu để lựa chọn người. Sau đó, xã tiếp tục cho đánh thử để chọn những pháo thủ giỏi nhất.

Hiện nay, khoảng 80% số đàn ông ở độ tuổi 25 - 50 ở Minh Đức biết chơi pháo đất. Các thôn có phong trào mạnh là Phúc Lâm, Cự Lộc, Mép, Quàn. Ông Nguyễn Đức Mạnh, Chủ tịch UBND xã Minh Đức đánh giá: "Trò chơi pháo đất được duy trì những năm qua, trở thành sinh hoạt văn hóa lành mạnh, vui tươi trong cộng đồng dân cư, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở".

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc