Đình Phần- Công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo

Ngày 31-3-2013, cán bộ, nhân dân xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo long trọng tổ chức lễ đón Bằng xếp hạng di tích Quốc gia di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần- công trình văn hoá tâm linh gần 200 năm tuổi gắn liền với quá trình hình thành phát triển của địa phương với kiến trúc nghệ thuật độc đáo, tiêu biểu khu vực đồng bằng Bắc bộ.
Đây là vinh dự lớn đối với Đảng bộ và nhân dân địa phương trong dịp đầu xuân Quý Tỵ 2013. Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần, công trình nghệ thuật độc đáo có niên đại gần 200 năm, hiện ở thôn Thuận Hoà, xã Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo. Đình được khởi dựng vào thời Nguyễn, năm Tự Đức thứ 26 (năm 1873) và được trùng tu vào năm 1926. Đình Phần thờ vị Khổng Hoàng Đại Vương, một công thần triều Lý (1010-1225), người có công chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước. Ông có tên thật là Khổng Quan, người làng Cổ Am, vị quan thanh liêm, có tài trù tính nhiều việc có lợi cho dân, nhất là trong lĩnh vực nông điền. Ông là người nhân đức, khi dân làng gặp nạn đói, ông mang tài sản tư gia để cứu giúp dân lành; đồng thời, có công khai thông, trị thuỷ quanh vùng sông Hoá, đưa nước tuới tiêu cho mùa màng được màu mỡ, tốt tươi. Biết ơn ông, nhân dân xã Cổ Am lập đền thờ và tôn là Thành hoàng làng Phần.


 
Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần toạ lạc trên thế đất cao rộng hơn 1.000 m2 ở thôn Thuận Hoà, với thế đất đắc địa “Minh đường, hậu chẩm”, tụ thuỷ, tụ phúc của vùng. Ấn tượng nhất ở công trình đình Phần là sự liên kết giữa các toà được sắp xếp liên hoàn theo kiểu “trung thiềm điệp ốc” tạo cho đình quy mô bề thế, không gian liên hoàn thoáng đãng. Điều đặc biệt ở Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần, phía trước toà tiền bái dựng một lầu có kiến trúc kiểu phương đình bằng chất liệu vữa vôi xây gạch chỉ, mái chồng diêm: 2 tầng 8 mái, phía trên có các đầu đao cong trang trí hình chim phượng hướng lên nền trời. Ở phần cao nhất và trung tâm của lầu là hình mặt trời, hào quang lan toả. Cổng đình được bố trí lối đăng đối, phần chồng diêm có đắp phù điêu nổi hình một lư hương và hai bầu rượu hai bên bằng chất liệu gốm sứ men nan luôn sáng lấp lánh. Trung tâm cửa vào gian tiền bái có bức đại tự chữ Hán gắn gốm màu lam: “Vạn cổ thiên khí tượng” (tức là khí tốt trời ban từ ngàn xưa”; toà tiền bái có kiểu tường hồi bít đốc lợp ngói, gồm hai toà nhà liên tiếp mỗi toà 5 gian với 22 hàng chân cột. Đây là nơi thực hiện các nghi lễ tế trong ngày đại lễ của làng. Tiếp đến là hậu cung gồm 3 gian được thiết kết với kiến trúc độc đáo đặt tượng Khổng Hoàng Đại Vương.

Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn kế thừa những giá trị kiến trúc cổ truyền thống vùng Bắc Bộ, pha trộn nhiều nét kiến trúc Trung và Nam bộ thể hiện qua bố cục “trùng thiềm điệp ốc” với toà ngang, dãy dọc liên hoàn. Phần con sơn đỡ mái, sử dụng gốm men lam được gắn kết với các loại vật liệu chính là hệ thống gỗ lim kiểu chồng rường giá chiêng con bẩy. Các nghệ nhân dân gian tinh tế sử dụng vôi với mật ong và bột giấy để tạo nên loại vật liệu gắn kết các mảnh gốm men lam, trang trí câu đối, đại tự, phù điêu. So với những di tích khác trong vùng, hiện Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần lưu giữ được nguyên vẹn một số kiến trúc nguyên bản thời khởi dựng như hai toà tiền bái, đại bái, hậu cung, tả vu, hữu vu, cùng một số di vật cổ thời Nguyễn như tượng, 5 bộ sắc phong, chấp khích bằng đồng, cờ tướng, long ngai, tượng, khám thờ, nhang án, lư hương, kiệu bát công…

Di tích kiến trúc nghệ thuật đình Phần là một trong số ít những ngôi đình ở đồng bằng Bắc Bộ còn nguyên vẹn kiến trúc, mỹ thuật, nghệ thuật trang trí được bảo lưu trong một làng xã văn hiến thuần nông được nhân dân địa phương giữ gìn tôn tạo. Việc nhà nước cấp bằng công nhận đình Phần là Di tích lịch sử cấp quốc gia là sự kiện lớn đối với nhân dân địa phương. Chính quyền, nhân dân xã Cổ Am quyết tâm bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá truyền thống và lưu giữ cho các đời sau.


Theo sử sách, đình Phần còn có tên gọi là Chính Phần. Nguyên trước kia, đình nằm trên đất thôn Chính Phần, khi thôn Chính Phần tách thành thôn Phần và thôn Hà thì thôn Phần thờ vị Khổng Hoàng Đại Vương và gọi tên là đình Phần. Từ đó đến nay, tên gọi đình Phần vẫn là tên chính thức được nhân dân gọi và được chính quyền sử dụng trong các giấy tờ hành chính. Trước đây, lễ hội đình Phần mở từ ngày 10 đến 16 tháng 2 âm lịch. Dân gian gọi là ngày hội vào đám với nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ như hát cô đầu, đi cầu treo, bắt vịt, chơi cờ người…thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về dự.
 
Bài và ảnh Tiến Đạt
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc